محصل دکتری فقه و معارف (گرایش کلام اسلامی)جامعه المصطفی
چکیده
این تحقیق تحت عنوان نقش عصمت درتحقق حقیقت نبوت از دیدگاه مذاهب کلامی تدوین شده و به بیان دیدگاه های مذاهب کلامی اسلامی درباره عصمت انبیاء (ع) پرداخته است۔ مسلمانان درباره اعتقاد به بعضی ویژگی انبیاء (ع) مانند داشتن اعجاز، و من جانب الله بودن نبی، وغیره نبی اتفاق نظر دارند اما در بعضی صفات انبیاء (ع) مانند داشتن عصمت مطلق انبیاء (ع) اختلاف نظر دارند۔، بسیاری از این اختلاف ها ناشی از نداشتن مبنای مشخص در بحث حقیقت نبوت است.اگر چه عصمت از قدیم مورد بحث و بررسی متکلمین ادیان مختلف بوده است و بحث های زیادی درباره عصمت انجام شده است اما به نظر می رسد تحقیق جامعی درباره عصمت از دیدگاه مذاهب کلامی هشگانه(امامیه، اسماعیلیه، زیدیه، معتزله، اشاعره، ماتریدیه، اهل حدیث و اباضیه) به صورت تطبیقی انجام نشده است لذا در این رساله با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی عصمت پرداخته شده است، و معلوم شد که: اگرچه همه مذاهب کلامی هشت گانه قایل به عصمت هستند اما اختلافشان در حدود آن است مثلا تمام متکلمین امامیه و زیدیه و اسماعیلیه و اکثر متکلمین معتزله قائل به عصمت مطلقه هستند اما در مقابل این قول بیشتر مکاتب اهل سنت مانند اشاعره و ماتریدیه و اهل حدیث و اباضیه جز افراد معدودی انبیاء را در همه ابعاد معصوم نمی دانند وآنها را قبل از نبوت فقط از کفر معصوم می دانند و بعد از بعثت به علاوه کفر، از گناهان کبیره، و دروغ معصوم می دانند اما از گناه صغیره معصوم نمی دانند همچنین مبرا و منزه بودن نبی از چیزهای تنفر آور را لازم نمی دانند۔